ضخامت ورقههای نازک و سيمهای نازک را با اسبابی به نام ريز سنج اندازه میگيرند اين اسباب از ترکيب يک پچ و يک مهره مدرج ساخته شده است. در اين وسيله ، مهره استوانهای است تو خالی که سطح خارجی آن مدرج شده است. اين استوانه به کمانی متصل است در انتهای ديگر کمان زايدهای وجود دارد که به آن سندان میگويند. پيچ در داخل کلاهکی قرار دارد و در داخل مهره حرکت میکند، کلاهک پيچ بر روی سطح خارجی مهره جابجا میشود. در صورتی که پای پيچ 0.5 ميليمتر باشد دور کلاهک پيچ به پنجاه قسمت و اگر پای پيچ يک ميليمتر باشد دور کلاهک پيچ به صد قسمت تقسيم میشود به آن قسمت از پيچ که از داخل مهره خارج شده و در داخل کمان جابه جا میگردد زباله میگويند.اگر پيچ يک دور بپيچد در نوع اول زباله ريزسنج نيم ميليمتر جابجا میشود بنابراين وقتی پيچ بهاندازه يک درجه بپيچد دهانه ريزسنج به اندازه يک صدم ميليمتر باز يا بسته میشود. بنابراين با استفاده از ريزسنج دقتاندازه گيری تا ميليمتر بالا میرود
اجزای ريز سنج

H پيچ هرزگرد F قسمت کمانی شکل
T ميکرومتر R پايه متحرک
S خط کش ميلی متری A سندان
روش کار ريز سنج
برای اندازه گيری جسم مورد نظر را از بين زبانه و سندان قرار میدهند و پيچ کلاهک آنقدر میچرخانند تا جسم با زبانه و سندان تماس پيدا کند. برای چرخاندن کلاهک پيچ ، پيچ هرز گرد را میپيچانند پس از تماس با زبانه با جسم ، پيچ هرز گرد صدا میکند. با شنيدن صدا عمل پيچاندن را متوقف میکنند. در غير اين صورت از حساسيت اسباب کاسته میشود درجات ميليمتر راروی مهره و درجات صدم ميليمتر را از روی کلاهک پيچ میخوانند . درجهای از کلاهک پيچ خوانده میشود که در امتداد خط افقی مهره قرار دارد.